ΕλληνικάEnglish (United Kingdom)

Νομοθεσία

Η Ευρωπαϊκή πολιτική για τη διαχείριση των αποβλήτων διαμορφώθηκε σταδιακά κατά τα τελευταία 40 έτη. Σημαντική συνιστώσα, για την ανάπτυξη της εν λόγω πολιτικής, αποτέλεσαν τα Προγράμματα Δράσης για το Περιβάλλον (Environment Action Programme, EAP) καθώς και η διαμόρφωση του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου.

Σημειώνεται ότι η πολιτική διαχείρισης των απορριμμάτων για την περίοδο μέχρι το 2020, εναρμονίζεται με την ευρύτερη στρατηγική της ΕΕ «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

Όπως αναφέρεται ρητά στο Έκτο Πρόγραμμα Δράσης («6ο ΠΔΠ») για το Περιβάλλον της Ε.Ε., κύριο στόχο αποτελεί η μείωση της παραγωγής των αποβλήτων και συγκεκριμένα η μείωση κατά 20% μέχρι το 2010 και κατά 50 % από σήμερα μέχρι το 2050. Ακόλουθα, τίθενται στόχοι όπως ο ορισμός της χωριστής συλλογής τουλάχιστον για χαρτί, μέταλλο, πλαστικό και γυαλί μέχρι το 2015, και η αύξησή των οικιακών απορριμμάτων κατά 50% κ.β. ως προς την προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση μέχρι το 2020. Ωστόσο, το «6ο ΠΔΠ» έληξε τον Ιούλιο του 2012, παρόλα αυτά συνεχίζεται η υλοποίηση πολλών από τα μέτρα και τις δράσεις που δρομολογήθηκαν στο πλαίσιό αυτού. Η τελική αξιολόγηση του 6ου ΠΔΠ επισήμανε ορισμένες ελλείψεις, για τον λόγο αυτό, η επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο έβδομο Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον («7o ΠΔΠ») απαιτεί την πλήρη δέσμευση των κρατών μελών και των αρμόδιων θεσμικών οργάνων της Ένωσης καθώς και την προθυμία ανάληψης ευθύνης για να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα οφέλη του προγράμματος.

Το 7ο ΠΔΠ «Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας» (1386/2013/ΕΕ) έχει θέσει ως στόχους προτεραιότητας για τα απόβλητα τα εξής:

  • Μείωση της ποσότητας των παραγόμενων αποβλήτων
  • Μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίηση των αποβλήτων
  • Περιορισμός της αποτέφρωσης των ανακυκλώσιμων υλικών
  • Σταδιακή κατάργηση της υγειονομικής ταφής των ανακυκλώσιμων και αξιοποιήσιμων αποβλήτων
  • Πλήρη υλοποίηση της πολιτικής που αφορά στα απόβλητα για όλα τα κράτη μέλη.
  • Επανεξέταση των στόχων των βασικών οδηγιών για τα απόβλητα, με βάση:
  • – Την αποδοτική χρήση των πόρων
  • – Την κυκλική οικονομία

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση κάθε χρόνο:

  • Καταναλώνουμε περίπου 7.3 δισ. τόνους φυσικών πόρων
  • Παράγουμε περίπου 2.7 δισ. τόνους αποβλήτων,
  • - Εκ των οποίων μόλις το 40% επαναχρησιμοποιείται ή ανακυκλώνεται, με το υπόλοιπο να καταλήγει για ταφή ή καύση

Εάν θέλουµε να καταστούν τα απόβλητα πόρος που ανατροφοδοτεί την οικονοµία ως πρώτη ύλη, τότε πρέπει να δοθεί πολύ µεγαλύτερη προτεραιότητα στην επαναχρησιµοποίηση και στην ανακύκλωση.

Το 7ο ΠΔΠ θα πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή που έχουν ήδη συμφωνηθεί στην Ένωση και στον εντοπισμό κενών σε τομείς πολιτικής για την κάλυψη των οποίων ενδέχεται να απαιτηθούν πρόσθετοι στόχοι. Η Ένωση έχει συμφωνήσει:

  • να επιτύχει μείωση τουλάχιστον κατά 20 % των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2020 (30 %, υπό τον όρο ότι και άλλες ανεπτυγμένες χώρες θα δεσμευτούν για συγκρίσιμες μειώσεις εκπομπών και ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες θα συμβάλουν επαρκώς ανάλογα με τις ευθύνες και τις δυνατότητες της καθεμίας),
  • να εξασφαλίσει, έως το 2020, ότι το 20 % της κατανάλωσης ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές και
  • να επιτύχει να περικόψει τη χρήση πρωτογενούς ενέργειας κατά 20 % σε σύγκριση με τα προβλεπόμενα επίπεδα, βελτιώνοντας την ενεργειακή απόδοση.

Το 7ο ΠΔΠ βασίζεται στην αρχή της προφύλαξης, στις αρχές της προληπτικής δράσης και της επανόρθωσης της ρύπανσης στην πηγή και στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Εκτιμάται ότι οι βελτιώσεις στην αποδοτική χρήση των πόρων δύναται να:

  • – Μειώσουν τις ανάγκες εισροών υλικών κατά 17-24 % μέχρι το 2030
  • – Εξοικονομήσουν 630 δις ευρώ ετησίως στις βιομηχανίες (8% του ετήσιου κύκλου εργασιών)
  • – Ενισχύσουν το ΑΕΠ της ΕΕ έως 4 %
  • – Ετήσια μείωση των αερίων θερμοκηπίου 2-4%

Γνώμονας της κείμενης νομοθεσίας για τα ΑΣΑ είναι:

  • – (α) η εξάλειψη των αρνητικών επιπτώσεων για το περιβάλλον και την υγεία,
  • – (β) η ανάπτυξη οικονομίας βασισμένης στην αρχή υψηλής αποδοτικότητας των πόρων (resource efficient economy) και χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και
  • – (γ) η διασφάλιση της ανθεκτικότητας του φυσικού κεφαλαίου της Ευρώπης σε πιέσεις και αλλαγές.

H Νομοθεσία για την επίτευξη της πολιτικής για τα απόβλητα βασίζεται στους παρακάτω άξονες:

  • Νομοθετικό πλαίσιο για τα απόβλητα:
  • – Οδηγία Πλαίσιο για τα απόβλητα (2008/98/ΕΚ)
  • – Απόφαση 2000/532/ΕΚ για την κατηγοριοποίηση των αποβλήτων (ΕΚΑ)
  • – Κανονισμός No 1013/2006 για τη μεταφορά αποβλήτων
  • Οδηγίες για τη λειτουργία της διαχείρισης των αποβλήτων
  • – Οδηγία για Χώρους Υγειονομικής Ταφής (1999/31/ΕΚ)
  • – Οδηγία για την Καύση των αποβλήτων (2000/76/ΕΚ)
  • – Οδηγία για τα απόβλητα πλοίων (2000/59/ΕΚ)
  • Οδηγίες για ειδικά ρεύματα αποβλήτων
  • – Συσκευασίες & Απόβλητα Συσκευασιών (94/62/ΕΚ)
  • – Απόβλητα Ηλεκτρικών Στηλών & Συσσωρευτών (2006/66/EΚ)
  • – Απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (2002/96/EΚ, 2002/95/EΚ)
  • – Ιλύς από λύματα (86/278/ΕΟΚ)
  • – Οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους (2000/53/ΕΚ )
  • – Απόβλητα Λιπαντικών Ελαίων & Απόβλητα Εκσκαφών Κατασκευών & Κατεδαφίσεων (2008/98/ΕΚ)

Το νομοθετικό πλαίσιο που ορίζεται για τη διαχείριση των Αστικών Στερεών Αποβλήτων από την περιβαλλοντική πολιτική της Ε.Ε. και ισχύει στα κράτη-μέλη της, βασίζεται στην ιεράρχηση των επιλογών διαχείρισης κατά σειρά προτεραιότητας ως εξής:

  • την πρόληψη και μείωση της ποσότητας των παραγόμενων αποβλήτων
  • την ανάκτηση υλικών με σκοπό την επαναχρησιμοποίηση και αν αυτό δεν είναι δυνατόν την ανακύκλωσή τους
  • την ανάκτηση ενέργειας και
  • την ασφαλή διάθεση των υπολειμμάτων σε Χώρους Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (Χ.Υ.Τ.Υ.).

Σχήμα 1: Η Πυραμίδα Ιεράρχησης Στόχων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων σύμφωνα με την Οδηγία 2008/98/ΕΚ (Άρθρο 4, §1).

Συγκεκριμένα, η Οδηγία Πλαίσιο για τα απόβλητα (2008/98/ΕΚ) περιλαμβάνει διατάξεις για τη διαχείριση των οικιακών απορριμμάτων σύμφωνα με τις οποίες τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. θα πρέπει να διαμορφώσουν την Εθνική τους Στρατηγική για τη διαχείριση των απορριμμάτων με τρόπο ώστε να προωθείται η επαναχρησιμοποίηση προϊόντων καθώς και η απαραίτητη προετοιμασία για την επαναχρησιμοποίηση, την ανακύκλωση υψηλής ποιότητας και τη δημιουργία ξεχωριστής συλλογής των απορριμμάτων. Επίσης, η Οδηγία για την υγειονομική ταφή 1999/31/EC υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να μειώσουν την ποσότητα των βιοαποδομήσιμων οργανικών αποβλήτων που οδηγούνται προς ταφή στο 35% σε σχέση με το σύνολο του 1995 μέχρι και το 2016 (ή το 2020 για ορισμένα κράτη-μέλη, όπως την Ελλάδα).

Η εναρμόνιση του νομοθετικού πλαισίου στο ελληνικό δίκαιο υλοποιήθηκε με το νόμο Ν. 4042/2012 και την ΚΥΑ 29407/3508/2002 σε αντιστοιχία με τις Οδηγίες που αναφέρθηκαν. Σύμφωνα με τα ελληνικά νομοθετήματα, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί:

  • διαλογή στην πηγή ανακυκλώσιμων υλικών (τουλάχιστον για γυαλί, χαρτί, πλαστικό και μέταλλο) μέχρι το 2015
  • προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση των στερεών αποβλήτων (τουλάχιστον για χαρτί, μέταλλο, πλαστικό και γυαλί) από τα νοικοκυριά και ενδεχομένως άλλης προέλευσης στο βαθμό που αυτές τα απόβλητα αυτά είναι παρόμοια με τα απόβλητα των νοικοκυριών,
  • πρέπει να αυξηθεί στο ελάχιστο κατ’ ελάχιστον στο 50% ως προς το συνολικό βάρος μέχρι το 2020
  • μείωση της ποσότητας των βιοαποδομήσιμων αστικών αποβλήτων που οδηγούνται προς τελική διάθεση κατά 50% έως το 2013 και κατά 35% έως το 2020 σε σχέση με τα επίπεδα του 1997

Ως προς τη διαχείριση των βιοαποβλήτων στην Ε.Ε. και στην Ελλάδα παρατηρούνται τα εξής:

E.Ε. (JRC, 2012)

  • 120-140 εκ. τόνοι παραγόμενων βιοαποβλήτων το έτος
  • 90 εκ. τόνοι οικιακών βιοαποβλήτων το έτος
  • 40% των βιοαποβλήτων οδηγείται σε ΧΥΤΑ
  • 29% των βιοαποβλήτων διαλογή στην πηγή (π.χ. AU 88%, DK 66%) & βιολογική επεξεργασία (Κομποστοποίηση & Αναερόβια Χώνευση)

Ελλάδα (ΕΠΠΕΡΑΑ, JRC, 2012)

  • 2.5 εκ. τόνοι παραγόμενων βιοαποβλήτων το έτος
  • 2.2 εκ. τόνοι οικιακών βιοαποβλήτων το έτος
  • Η πλειονότητα των βιαποβλήτων οδηγείται προς ταφή
  • ≈0% των βιοαποβλήτων διαχωρίζεται στην πηγή (ΔσΠ)

Διαπιστώνεται ότι η ΔσΠ για τα βιοαπόβλητα είναι μονόδρομος για τη βιώσιμη διαχείριση των ΑΣΑ και ειδικότερεα των βιοαποβλήτων δεδομένου των παρακάτω οφελών που προκύπτουν από την εφαρμογή της:

  • Επίτευξη υψηλών ποσοστών ανακύκλωσης των ΑΣΑ δεδομένου της υψηλής περιεκτικότητας των βιοαποβλήτων στα ΑΣΑ
  • Εκτροπή Βιοαποικοδομήσιμων Αστικών Αποβλήτων από ΧΥΤΑ
  • Διευκολύνει την ανακύκλωση και αξιοποίηση των υπόλοιπων ΑΣΑ καθώς τα βιοαπόβλητα περιέχουν υψηλή υγρασία και χαμηλή θερμογόνο δύναμη
  • Παρέχει τη δυνατότητα παραγωγής υψηλής ποιότητας κόμποστ
  • Ενεργή συμμετοχή του κοινού στα θέματα διαχείρισης των αποβλήτων
  • Δυνατότητα βελτιστοποίησης της συλλογής & μεταφοράς στο σύνολο των ΑΣΑ η οποία οδηγεί σε μείωση των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων σε σχέση με τη διαχείριση σύμμεικτων ΑΣΑ
Share

Site Last Updated

Πέμπτη 02 Αύγουστος 2018, 13:59